de Moslimkrant

Rotterdam na Charlie Hebdo

Als zoiets vreselijks gebeurt, zoals in Parijs, kijken de Rotterdammers omhoog, naar de leiders, naar de gekozen volksvertegenwoordigers en de benoemde bestuurders.
En dan is er niets anders dan schaamte vanuit het volk voor wat die leiders doen. Zie en hoor de debatten in de Tweede Kamer: hier werd politiek bedreven op de vierkante centimeter, Charlie Hebdo gebruikt als aftrap voor de Provinciale Staten-verkiezingen, voor het ronselen van stemmen, wedstrijdje wie het best gebekt is, elkaar klem zetten, polariseren, elkaar vliegen afvangen, laten horen hoe goed je je achterban wel niet verdedigt. Dat is geen leiderschap of besturen, dat is kleutergedrag.

De samenleving kan veel, zeker Rotterdam. Wij zijn wij als stad, als mensen onderling. Wij zijn de moeilijke onderwerpen niet uit de weg gegaan. Wij hebben veel onderlinge vriendschappen en scoren ook goed om het aantal gemengde huwelijken, de enige echte maat van integratie, wat mij betreft. Wij Rotterdammers lopen al voor.

Ik ben bij bijeenkomsten geweest waar het volk (moslims, niet-moslims, hoog en laag opgeleid) zichzelf de opgave stelden: wat kunnen wij als samenleving doen om die schaamte, die we voelden bij het debat in Den Haag, voorbij te komen?

In Rotterdam liggen de kansen. Laten we de kans die er nu is, benutten, juist na Parijs. Dan maken we samen met de politiek die wij-maatschappij. Deze kans is men op dit moment in het stadhuis aan het verkwanselen, terwijl Rotterdam als gidsstad voor Nederland en Europa kan fungeren. We hebben een unieke bestuurlijke setting: met een moslimburgemeester (de enige in het land), een moslimpartij (de enige in het land) en Leefbaar Rotterdam (geen PVV).

Wat we landelijk hebben gezien, mag niet in Rotterdam gebeuren. Dan helpt het niet dat de coalitie tegen de oppositie zegt: u mag niet meepraten over hoe wij denken dat u moet gaan samenleven. De coalitie heeft daarmee zeven oppositiepartijen tegen zich in het harnas gejaagd.

Dan helpt het niet als Ahmed Aboutaleb op de bank bij Jinek -gevraagd naar het draagvlak dat hij heeft onder moslims- zegt dat hij, op één brief na, alleen maar brieven kreeg met complimenten van moslims over zijn optreden en uitspraken. Onze burgemeester moet ook durven zeggen dat bij veel moslims, vooral onder de Marokkanen, steun ontbreekt en dat ergernis en irritatie overheersen.

Dan helpt het niet als Nourdin El Ouali van de door de islam geïnspireerde politieke partij NIDA op zijn Facebookpagina schrijft: “Zoo die Aboutaleb met zijn borstklopperij bij Jinek… erger mij in toenemende mate aan de wijze waarop hij zich over de rug van moslimburgers profileert.”

De wereld is immers geschokt en kijkt omhoog naar zijn leiders. Deze leiders kunnen het zich niet veroorloven om politiek te blijven bedrijven in hun stolp. Vóór de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar was het vertrouwen van het volk in de politiek 28%, een vriespunt! Nu is men zowel landelijk als in Rotterdam hard op weg om het vertrouwen in de politiek te laten dalen tot ver onder het vriespunt. Dat heeft maar één positief gevolg: dat de Elfstedentocht er toch nog komt, verder niets.

Hoe wel? Dat is de enige interessante vraag.
We zullen maatregelen moeten treffen waardoor moslims en niet-moslims zich veilig voelen tegen aanslagen. Het isoleren, klein maken en klein houden van jihadisten, Syriëgangers, jihadistisch geweld, politieke islam is dus de tweede opgave, inclusief het weten te vinden en omturnen van sympathisanten van de jihad, diegenen die de aanslagen in Parijs verheerlijken. Want zijn al die I love my Prophet uitingen zo onschuldig of zit daar iets achter waar we iets mee moeten?
Ouders ondersteunen die hulp inroepen, omdat hun zoons en dochters in de greep komen van de jihad en het kalifaat, hoort daar ook bij.

De rest van alle maatregelen die ik heb gehoord, hoe daadkrachtig en goedbedoeld ook, raken de kern niet. Ze zijn hooguit flankerend en bieden schijnzekerheid: politie uitrusten met zwaardere wapens, kinderlokkers aanpakken, extremistische imams uitbannen, paspoorten intrekken, enkeltje Syrië, lessen vrijheid van meningsuiting op scholen, opvoedondersteuning, uitkeringen afpakken en zoals Philip de Winter zei in mijn radioprogramma 1 op straat: de doodstraf invoeren.

Al deze instrumentele en technische maatregele missen de kern. Veel van die maatregelen gaan ook over vrijheid van meningsuiting waar inmiddels Charlie Hebdo voor staat.

Maar is het niet meer? Mag je kritiek hebben op de islam? Mag je Mohammed afbeelden, al dan niet grappig, schertsend of goedbedoeld? Nee, dat mag niet, en bovendien: “ jullie in het westen zijn vreselijk en ook onze eigen broeders en zusters die op het verkeerde pad zijn, verdienen het om te sterven. Allah Akbahr.” Dat is waarmee we te dealen hebben, alle lezingen over of het nu wel of niet bij de islam hoort ten spijt. Hier moeten we op reageren: verstandig en juist .

Dan is er maar één ultieme maatregel mogelijk: het versterken van de stevige massa die de aanslagen vanzelfsprekend verafschuwt en afkeurt. Er echt een groep van maken. Dat je van elkaar zonder meer weet: zo gedragen wij ons, dit vinden wij normaal.

Die groepsnormen zijn er al in Rotterdam, maar ze zijn broos en kwetsbaar, en gaan nog over te weinig zaken. Onze schil is zo groot als een espressokopje. Willen wij het moslimextremisme het hoofd bieden, dan moet die gemeenschappelijke schil van waarden, normen en impliciete regels groter worden. Om in de beeldspraak te blijven: naar een soepkop en nog veel groter. De cirkel van wat wij gemeenschappelijk vinden, moet zo groot als een schil die ons omvat, waarin wij ons veilig voelen. Als investeren in ons als groep, samen tegen jihad en extremisme, de ultieme maatregel is, dan is er werk aan de winkel.

Geen islamdebatten meer, maar stadsgesprekken. Over de rol van de islam in onze samenleving. Een Rotterdamcode die van onderop wordt gemaakt en gedragen: zo doen wij dat hier, dit is wie wij zijn, ons krijg je niet ontwricht.

Dat is hard werken, maar we beginnen niet bij nul. We gaan verder en we doen dat versneld, omdat we het ons niet kunnen veroorloven om daar langer mee te wachten. Het is hard werken, omdat we de moeilijke onderwerpen weer tegen zullen komen: homoseksualiteit, cartoons, vrije partnerkeuze, eer-gerelateerde kwesties, gelijkwaardige opvoeding van jongens en meisjes, afvallig mogen zijn, discriminatie van moslimjongeren op de arbeidsmarkt en wantrouwen op basis van vooroordelen.

Investeren in een wij-samenleving maakt ook dat we niet langer blijven kiften en debatteren aan de randen van de wet en zelfs voor alles naar de rechter stappen. Het “rot op” van burgemeester Aboutaleb krijgt dan weer de lading terug waarmee hij het bedoeld heeft: dat je je moreel buiten de groep plaatst, van moslims en niet- moslims. Dat wordt het “rot op” van Aboutaleb niet misbruikt door niet-moslims om willekeurig tegen moslims te roepen dat ze op mogen rotten.

Rotterdamse politici, verkwansel uw kans en uw leiderschap niet. Investeer in die wij-samenleving. Organiseer die stadsgesprekken met gezwinde spoed. Dan landen de uitkomsten ervan ook beter in beleid. Laat de burgemeester de gastheer zijn van die gesprekken. Zeker nu de statuur die hij heeft verworven sinds 7 januari, de burgemeester bij uitstek degene is die niet alleen vanuit zijn functie, maar vooral als persoon dit proces kan dragen.

Organiseer die gesprekken met als resultaat dat wij straks impliciet van elkaar weten: dit is wat ons bindt. Aan de flanken zullen we altijd wat ruis houden over zaken die moslims en niet-moslims net wat moeilijker van elkaar kunnen begrijpen. Maar ach, die hoeven in het debat niet te ontsporen, want in de kern hebben we die grote stevige cirkel van gemeenschappelijke waarden en normen die ons houvast geeft en bindt. En dat is pure winst die ons in de schoot is geworpen door Parijs, omdat we toch al goed op weg waren en doordat we in Rotterdam het verschil kunnen maken. We zijn dan vanuit ons hart bewapend en beter in staat om een mogelijke aanval te doorstaan.

Ik roep de religieuze leiders in de islam op om de krachten en geesten te bundelen en positie te geven aan de seculiere, liberale, vrije, westerse, Europese, hedendaagse stroming. Dat huis dat u kunt bouwen zal voor veel moslims een thuis zijn. Herkenbaar voor moslims en niet-moslims.

Als Rotterdammer laat ik het geluid van de mensen horen die niet langer willen dat de politiek polariseert. Mensen die ook niet willen dat het wij-zij ook nog eens op het conto wordt geschreven van diezelfde politiek. Dat mag alleen als de politiek leiding heeft genomen, ware leiderschap heeft getoond, voorbij het ego.

Ik sta klaar net als vele anderen om te investeren in WIJ Rotterdammers.

Dit is een verkorte versie van de uitgesproken tekst door Marianne van den Anker tijdens het debat Rotterdam na Charlie Hebdo in Arminius op 21 januari 2015.

© de Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.