de Moslimkrant

Benzakour op zoek naar zijn wortels

In zijn nieuwe boek ‘Tien op een ezel’ waarin Berberse spreekwoorden centraal staan, doet Mohammed Benzakour een poging Berbers te ontsluieren aan de hand van hun spreuken en wijsheden.

Toch is ‘Tien op een ezel’ meer dan een taalkundig boek. Het is een verslag van een lange reis van Benzakour door de Berberse taal (Tamazight) en cultuur, met als resultaat een fascinerend verhaal dat de lezer aan de hand van het Berbers, een taal met een eeuwenlange orale traditie en dus afhankelijk van overleveringen, een inkijk geeft in de Berberse cultuur.

Op zijn reis door het Rifgebergte ontdekte Benzakour ook veel schitterende en dwaze spreekwoorden, zoals hij het verwoordt. Bijvoorbeeld de gezegde waar hij de titel van zijn boek aan ontleent, ‘hij ziet er tien op een ezel’. Dit betekent zoiets als ‘hij is kierewiet’ of ‘hij ziet ze vliegen’, want er passen uiteraard geen tien mensen op een ezel. ‘Wie schoonheid huwt, is twee keer op bedevaart gegaan’, is ook zo’n mooie uitdrukking. In dit quasi-onschuldige zinnetje wordt volgens Benzakour de heilige verrukking van de bedevaart naar Mekka gelijkgesteld aan het echtelijke slaapkamergenot van de man. “Er zijn landen waar je voor minder achter de tralies belandt, maar bij de Berbers kan het allemaal”.

‘Tien op een ezel’ is een boek boordevol gezegdes en mooie, hilarische en ontroerende verhalen. Maar Benzakour biedt zijn lezers meer, getuige het volgende citaat. “Ik heb er nooit bij stilgestaan, maar met het ouder worden drong het pas goed tot me door dat als mijn ouders (en met hen een hele generatie) straks in het graf verdwijnen, daarmee ook duizenden taalschatten roemloos verloren gaan. Want in het Berbers, een goeddeels orale traditie, is verdomd weinig op schrift vastgelegd.”


Tamazight is volgens Benzakour een lastige taal, grammaticaal inconsequent en vaak onuitspreekbaar voor mensen met een westerse tongval. Maar in ‘Tien op een ezel’ wordt de lezer een handje geholpen. “Ik heb zo’n driehonderd grappigste, mooiste of ontroerendste gezegden geselecteerd. De spreuken staan fonetisch weergegeven in het Berbers, met daaronder de letterlijke vertaling, een uitleg over de betekenis en waar mogelijk een Nederlands equivalent”. Daarnaast zorgen de persoonlijke herinneringen, verhalen en anekdotes die Benzakour vertelt, voor een levendig geheel.

De prominente rol die de ezel in Benzakours laatste twee boeken toebedeeld krijgt -op de omslag van ‘De koning komt’ staat het dier groots afgebeeld en de titel van zijn nieuwste boek ‘Tien op een ezel’ spreekt voor zich- doet de vraag rijzen: wat heeft Benzakour met ezels? Het antwoord is simpel en tegelijkertijd fascinerend. Ezels zijn volgens Benzakour lieve, mooie dieren. “Ze geven ons de gezondste melk, gezonder dan van een koe, kameel of geit. Ezels zijn de voorlopers van tomtom. Je verdwaalt nóóit op de rug van een ezel. En als een ezel jouw vriendschap accepteert, dan kan je met hem praten. Een cryptische ezeltaal”.

‘Tien op een ezel’ is een boek dat de Nederlanders kennis laat maken met de oude, rijke beschaving van de Berbers, en jonge Berbers kennis laat maken met de taal, wijsheden en verhalen van hun voorouders.

© de Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.