Verlaten – een ultieme liefdesdaad

|

Meer dan zijn mystieke poëzie, ben ik geraakt door het ontmoetingsverhaal van de 13e eeuwse dichter Rumi met zijn leergrootmeester, de mysticus wiens levensgeschiedenis in mist is verhuld: Shams e Tabriz. Het verhaal bezorgt mij keer op keer vreugde en tegelijkertijd verdriet. Als 6-jarige jochie hoorde ik over die ontmoeting uit monde van mijn moeder, die in de laatste decennia van haar korte en grillige leven de mystieke islam vol overgave had omarmd en daarin troost had gevonden.

Wat dacht de alom gerespecteerde Rumi te herkennen in Shams, zijn spirituele leermeester, die vluchtig gezien niet meer voorstelde dan een oude bedelaar? De meester die hem met zijn verschijning deed stromen als een dronken rivier, en later met zijn mysterieuze verdwijning Rumi deed verdrinken in een zee van verdriet. Achtergelaten in een verscheurdheid van conflicterende emoties bij de herinneringen aan Shams. Het resultaat is poëtische alchemie. Meer dan 1500 pagina’s vurige poëzie die niet ophoudt te vlammen en al ruim zeven eeuwen de mensheid in beroering brengt. Divan e Shams heet deze poëziebundel van wereldfaam gericht aan de oude meester. Toch draagt het niet eens de naam van Rumi, het is genoemd naar de oude dwaze derwisj, Shams.

Waaruit bestond het innerlijk verlangen van Shams, dat hem dreef naar een kameraadschap wat hem de kop zou kosten? Dat wist hij, hij had zelfs tot God gebeden en gesmeekt om hem koste wat kost te leiden naar zijn beste leerling. Wat was de bron van die immense wijsheid, dat hem vervolgens deed realiseren dat het verlaten van die grote, geliefde en beste leerling – de finale zet was om Rumi de theoloog tot de onbetwiste prins der dichters van de mystieke poëzie te kronen. En dan Rumi verlaten, om hem de geheimen van het leven te laten beleven, laten beseffen dat het levenswiel, ten goede en ten kwade maar blijft draaien, dat planten en dieren ijverig bloeien om onherkenbaar ten onder te gaan, een te worden met de natuur en die opnieuw te omarmen. Dat de mensheid enkel troost vindt in woorden, klanken en ritme om het emotionele orgaan – het hart – te raken. Shams bracht Rumi al deze essentiële geheimen van de wereld bij door te verdwijnen. Zo proefde Rumi de pijn van het gemis.

Door Rumi te verlaten, deelde Shams zijn meest waardevolle wijsheid. Met het breken van zijn eigen hart en die van Rumi, schonk hij Rumi, de dichter in wording, de sleutel tot eenwording met het universum. Want iemand hevig missen voelt als vergaan. Niets worden en daarmee alles omvatten. Vergaan in melancholie, in de pijn van het scheiden.

Melancholie verhaalt het liefdesvuur,

Wie het niet kent is toe aan vlammenkeur

Rumi – Divan e Shams

© 2013 - De Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.