de Moslimkrant

Koranverhalen blijven verrassen

Afgelopen jaar verscheen het boek Kinderen van Adam waarin koranverhalen worden naverteld voor kinderen vanaf 9 jaar.

In de maand ramadan staan islamitische kinderboeken volop in de belangstelling. Wat bracht Petra van Helden er toe dit boek te schrijven en wat maakt dat haar boek juist in de ramadan zo graag gelezen wordt?

Twintig jaar geleden las ik voor het eerst de Koran. Ik wist vrij weinig over de islam en kende nauwelijks moslims in mijn omgeving. Over het jodendom en het christendom had ik van huis uit het een en ander meegekregen, maar ik was ook naar andere godsdiensten nieuwsgierig. Ik had een brede belangstelling voor religie en wilde graag weten hoe de verschillende godsdiensten zich tot elkaar verhouden. Om dat uit te zoeken leende ik boeken uit de bibliotheek over de godsdiensten, waaronder de Koran. Vanaf het moment dat ik de Koran begon te lezen was ik onder de indruk:

“Dat is de Schrift waaraan geen twijfel is en een rechte leiding voor de godsvruchtigen.” (2:2). De woorden raakten mij. Ik voelde mij aangesproken. Deze teksten zouden mij nooit meer loslaten.

Veel verhaalfragmenten kwamen mij bekend voor. Ik had altijd wel het vermoeden dat er een verband was tussen het jodendom, christendom en de islam, maar er waren veel meer overeenkomsten dan ik verwachtte. De Koran bevestigde veel verhalen die ik uit de Bijbel kende: Ik las over Adam die met zijn vrouw in een prachtige tuin woonde maar van één boom niet mocht eten, maar ook over Moesa die zijn volk bevrijdde uit de slavernij in Egypte en over Joenoes die in de buik van een grote vis terecht kwam.

Het verraste mij dat de godsdiensten zo nauw met elkaar verbonden zijn in de verhalen. Ik bedacht hoe belangrijk het is dat kinderen deze verhalen meekrijgen en dat ze ontdekken dat, als het gaat om de verhaaltradities, de godsdiensten niet tegenover, maar náást elkaar staan.

Kippenvel
Het idee voor dit boek ontstond dus twintig jaar geleden. Je zou kunnen zeggen dat ik de tijd heb genomen om het te schrijven. Ik heb gebruik gemaakt van hadiths (overleveringen van de profeet) en de tafsir (exegese) als aanvullende bronnen, maar de Koranteksten zijn steeds de leidraad geweest bij het schrijven.

In de Koran staan verhalen als fragmenten of passages door de verschillende hoofdstukken. De Koran kent geen chronologie. Ik heb de fragmenten van een verhaal verzameld en ben het gaan navertellen zodat het verhaal voor kinderen te begrijpen is. Ik heb geprobeerd om dichtbij de korantekst te blijven zodat in de verhalen iets van de unieke sfeer van de Koran doorklinkt.

Ergens vond ik het jammer toen het boek af was. Ik vond het heerlijk om mij tijdens het schrijven onder te dompelen in de verhalen. Iedere keer weer verwonderde ik mij over wat ik aantrof. Zo staat er in de Koran dat God de levende wezens maakte uit water. Dat vind ik een interessant gegeven als je het ontstaan van de aarde wilt beschouwen. Of dan las ik over Karoen, een rijke oproerkraaier die het Moesa lastig maakte. Dan staat er in de Koran dat God hem zoveel schatkamers had gegeven dat de sleutels daarvan met moeite door een groep sterke mannen gedragen konden worden. Dat is toch schitterende beeldspraak? Of Isa (Jezus) die als baby in de armen van zijn moeder de mensen van zijn volk toespreekt. Hij vertelt dat God hem heeft opgedragen om goed te zijn voor zijn moeder (Mariam/Maria) en dat hij geen geweldenaar is. “En vrede zij met mij op de dag dat ik geboren werd, op de dag dat ik sterf en op de dag dat ik weer tot leven word gewekt.” Dit soort teksten lees ik met kippenvel.

Ramadan
Twintig jaar geleden vastte ik mijn eerste ramadan. Ieder jaar levert dat weer een bijzondere ervaring op. Je hoopt in zo’n maand een stapje verder te komen, met name in religieus opzicht. Stressen is er niet bij met een lege maag; je bent rustiger, meer in jezelf gekeerd. Het lijkt wel of je meer ontvankelijk bent; het zien van leed raakt mij meer en ook het lezen van koranteksten kan mij emotioneren.

Ook mijn kinderen geef ik graag wat mee van de bijzondere sfeer van de ramadan. Voor het slapen gaan vertel ik ze een verhaal uit de islam. Ik hoop dat het boek Kinderen van Adam op die manier in een behoefte voorziet. Jonge moslimouders hechten er belang aan dat hun kinderen veel lezen en in de ramadan het liefst geloofsverhalen. Maar ook door volwassenen wordt het boek gelezen om de profetenverhalen beter te leren kennen.

In Kinderen van Adam staan verhalen die misschien wel bekend zijn, zoals over Ibrahiem (Abraham), Moesa (Mozes) en Joesoef (Jozef), maar ook minder bekende verhalen zoals over Soelaiman (Salamon) die zijn leger halt laat houden om een mierenkolonie niet te vertrappen, en over Uzair wiens ezel stierf en weer tot leven werd gewekt, of over de groep jongeren die in een grot in slaap vielen en na meer dan 300 jaar weer ontwaakten in Soerat AlKahf.

De Koran is een onuitputtelijke bron van inspiratie. Het is misschien geen makkelijk boek, maar de verhalen zijn enorm krachtig. Ze reiken je een leidraad voor het leven. Ze bieden troost en vertrouwen en zetten je aan het denken. Ze verrassen en raken. Iets daarvan hoop ik kinderen mee te geven als ze zelf de verhalen gaan ontdekken, want voor bezinning en verwondering ben je nooit te jong.

Petra van Helden studeerde Religie en Levensbeschouwing aan de VU in Amsterdam. Sinds 2005 werkt ze als docent aan de Hogeschool iPabo (interreligieuze Pabo). Naast het vak godsdienst/levensbeschouwing geeft ze lessen leesbevordering en cultuureducatie.

Meer informatie over het boek: https://www.ploegsma.nl/boek/kinderen-van-adam/

© de Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.