de Moslimkrant

Nederland, neem morele verantwoordelijkheid!

De Nederlandse staat is volgens de rechtbank in Den Haag aansprakelijk voor de deportatie van ruim 300 Bosnische moslimmannen tijdens de val van de ‘veilige’ enclave Srebrenica in 1995. Deportatie is in dit geval een eufemisme voor de dood injagen, want daarover gaat de uitspraak: het Nederlandse VN-bataljon had kunnen weten dat de meeste gedeporteerden omgebracht zouden worden.

Het vonnis lijkt een simpele overwinning van het recht, een erkenning van een grote fout en van de pijn van de nabestaanden. De enkele honderden slachtoffers waarover de uitspraak gaat, vormen echter een minderheid van het totale dodental dat rond de 8000 lag. Srebrenica staat daarmee overeind als de grootste slachtpartij in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. De rechtbank wees de Nederlandse aansprakelijkheid voor de dood van deze veel grotere groep af.

We leven in een rechtstaat en zolang er geen hoger beroep komt, is dit het laatste woord wat betreft mogelijke compensatie. Maar dat betekent niet dat we geen oordeel kunnen vellen over de morele en politieke verantwoordelijkheid van Nederland. Zoals met eerdere rapporten in 2002 en 2003 en het aftreden van het tweede kabinet Kok toen het leek alsof Nederland – hoewel politiek medeverantwoordelijk – geen schuld had.

Nu is Nederland volgens de uitspraak van de rechtbank in Den Haag ook niet juridisch aansprakelijk voor de val van de enclave. Het is opnieuw een klap in het gezicht van de nabestaanden die door de staat vermeden had kunnen worden. Het lukt Nederland maar niet om in het reine te komen met Srebrenica. Bij elke vooruitgang die wordt geboekt, gebeurt dat mondjesmaat of wordt er meteen weer een stap terug genomen.

Het duurde al bijna 20 jaar voordat de Nederlandse staat gedwongen werd door rechtelijke uitspraken. Dit is de tweede kans om aansprakelijkheid te erkennen voor slechts een klein deel van wat zich in Srebrenica afspeelde. Nederland verbergt zich achter het argument dat de VN, die internationaal immuniteit heeft, verantwoordelijk is. Ook wordt beweerd dat brede aansprakelijkheid toekomstige vredesoperaties in het geding zou brengen. Nederland, net als andere VN-lidstaten, kan immers schadeclaims riskeren bij iedere missie waarin er iets misgaat.

Deze argumenten zijn echter bijzonder gemakzuchtig en cynisch. Het belangrijkste is het verantwoordelijkheidsgevoel dat er hoort te zijn als 8000 mensen vermoord worden die deels onder jouw bescherming stonden. Als land, regering en legerleiding zou je diep beschaamd het hoofd laten hangen, persoonlijke conclusies trekken en je uiterste best doen de nabestaanden bij te staan.

Dat is niet gebeurd na het bloedbad, toen op z’n minst de minister van Defensie en misschien het hele kabinet verantwoordelijkheid had moeten nemen. Bij het aftreden van het kabinet Kok, zeven jaar na dato, is dat ook niet gebeurd noch drie jaar geleden na de eerste rechterlijke uitspraak over de gedeeltelijke aansprakelijkheid van Nederland. En nog steeds gebeurt het niet.

Hoewel de Bosnische Serviërs de echte moordenaars waren, dient Nederland morele verantwoordelijkheid te nemen voor de slachtoffers van Srebrenica. Het gesteggel over schuld en aansprakelijkheid is onbetamelijk. Het minimale wat Nederland nu kan doen, is de nabestaanden om vergiffenis vragen en compenseren. Hoe anders met toekomstige vredesmissies? Dat er weer duizenden mensen onder onze bescherming worden afgeslacht?

© de Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.