de Moslimkrant

Vrijheid van meningsbeperking

Vóór die dramatische dag waarop in Parijs die afschuwelijke aanslagen plaatsvonden, hadden nog maar weinig Nederlanders echt gehoord van het satirische blad Charlie Hebdo. Toch was binnen enkele uren op talloze plaatsten de kreet Je suis Charlie gemeengoed. Nederland liep massaal achter Parijs aan.
Daar waar het gaat om de vrije meningsuiting lijken Jan en Alleman ineens mee te willen doen.

Charlie Hebdo, hoe beledigend, hoe vulgair ook. Niet de grenzen van het onbetamelijke opzoekend, maar daar bewust over heen gaan; het moet allemaal kunnen. De vrijheid van meningsuiting is onaantastbaar: je suis Charlie.
Na de moordpartij is de vraag of de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid wel zo breed moet worden opgenomen, erg minimaal geworden. Het drama van het gebeuren dreigt de samenleving een zwijgen op te leggen. Je suis Charlie werd al onmiddellijk heilig verklaard.

Toch verdienen de twee grondrechten vrijheid van meningsuiting en persvrijheid juist na dit gebeuren een grondige nabeschouwing.

Enkele jaren geleden werd religieus Nederland regelmatig met één uitspraak de oren gewassen. Dit gebeurde ten tijde van het maatschappelijk en politiek debat over het ritueel slachten, over de SGP met betrekking tot het vrouwenkiesrecht (waar zelfs het Europese Hof aan te pas moest komen) en bij het a-religieuze uitdragen van symboolpolitiek over de gewetensbezwaarde trouwambtenaar. De uitspraak luidde: grondrechten zijn nooit onbeperkt. Godsdienstvrijheid prima, maar daar waar het andere rechten raakt, zoals bijvoorbeeld dierenwelzijn of discriminatie, moet godsdienstig Nederland maar inbinden.

En zo koos de Tweede Kamer voor een verbod op ritueel slachten, moest de SGP ook dames op haar kieslijsten laten plaatsen en werden ambtenaren met een eigen geweten de deur gewezen.

Persvrijheid is een grondrecht. Vrijheid van meningsuiting is onaantastbaar.
Maar dan met de zelfde maatstaf zoals toen, ook niet onbeperkt.

Op straat, in de winkel, in de bus mag ik aardig, boos, vriendelijk, geïrriteerd, woest of voorkomend zijn. Dat mag ik allemaal zelf bepalen. Wel word ik geacht niet beledigend of verbaal agressief op te treden. Niet alleen omdat ik dan misschien de politie achter mij aan krijg, maar omdat ik ook wel weet wat voor een chaos ik om mij heen schep met zo’n gedrag.

Nee, ik laat mij zelf niet de mond snoeren. Maar ik probeer ook te blijven beseffen dat ik niet alles wil roepen wat geroepen zou kunnen worden. Dit om de wereld leefbaar te houden.

Ook de vrijheid van meningsuiting wordt geacht niet onbeperkt te zijn, omdat er ook nog zoiets is als respect, achting en waardering voor die ander.

Daarom ben ik ook geen uitdrager van Je suis Charlie. Niet vóór die aanslag maar ook niet dóór die aanslag.

De massa doet een poging na Parijs één boodschap uit te dragen. Wat ik denk en wat ik vind, zal hoe dan ook zichtbaar moeten worden gemaakt, overal in de wereld.
Maar er is ook nog een andere boodschap en juist die dreigt in de chaos na de aanslag te verdwijnen. Die boodschap luidt: vrijheid moet niet onbeperkt zijn. Het recht om een mening te hebben, om anderen te bekritiseren, om misstanden aan de kaak te stellen, om de spot te drijven kan en mag nooit onbegrensd zijn. Altijd zal de grens tussen satire, kritiek en het signaleren van misstanden enerzijds en de het handhaven van het betamelijke, het blijven respecteren van levensbeschouwelijk gedrag anderzijds, in stand moeten blijven. Dat alleen maakt en houdt een gemeenschap leefbaar.

Eén vraag blijft dan wel over: is een vrijheid van meningsuiting die dan toch weer beperkt wordt, wel een vrijheid? Het antwoord hierop is dat een onbeperkte vrijheid van meningsuiting in een goed functionerende samenleving helemaal niet bestaat. Wij kennen zoiets als een ambtsgeheim. Maar ook een winkeljuffrouw kan niet zo maar van alles roepen tegen een klant of tegen haar baas, op straffe dat ze de zaak uitvliegt. En ja, zelfs de hoogste autoriteit in ons land, Zijne Majesteit de Koning, heeft op het gebied van heel veel zaken geen recht van spreken. De koning wordt vaak geacht zijn mond te houden.

Je Suis Charlie heeft twee kanten.

© de Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.