de Moslimkrant
windt er geen hoofddoekjes om

De anderen zijn anders

Een uitzendbureaumanager die een moslimsollicitante uit Roosendaal onomwonden afraadt om een hoofddoek te dragen omdat haar klanten dat mogelijk niet zullen accepteren. Zijn dat nu de wrange vruchten van bijna vijftien jaar wereldberoemde integratiediscussie?

Een student van de Princeton University in New Jersey die ik onlangs interviewde , onderzocht voor zijn proefschrift de stand van zaken rond de multiculturele samenleving in Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk en Nederland. Hij was ervan overtuigd dat Nederland een jarenlange voorsprong had op de andere landen, getuige de volwassenheid van het integratiedebat, maar vooral de onderlinge contacten tussen verschillende bevolkingsgroepen. Deze contacten waren volgens hem in Nederland beter en vanzelfsprekender dan in andere landen. Een academische onderzoeker uit Rome die bezig was aan zijn proefschrift over het discours rond het multicultureel debat, beweerde nagenoeg hetzelfde over Nederland.

Dit klinkt als muziek in de oren. Maar het valt nu op dat juist diegenen die al die jaren het hardst om integratie riepen helemaal niet in die integratie zijn geïnteresseerd. Zie de resultaten: bij de boegbeelden van de multiculturele samenleving is steeds meer openlijke twijfel over de oprechtheid achter het multiculturele debat, en niet alleen bij hen.

Waar culturen elkaar ontmoeten, zijn genoeg bewijzen voor integratie aan te wijzen, maar het tegendeel is ook waar. Bewijzen voor het succesvol opleggen van een bepaald model of tempo zijn nog niet geleverd. Zo zijn de nakomelingen van de Chinese immigranten die naar de Amerikaanse westkust immigreerden om de spoorlijnen aan te leggen in veel opzichten Chinees, bidt de zesde generatie Hindoestanen nu nóg tot dezelfde Hindoegoden en zullen moslima’s die dat willen over honderd jaar nog steeds met een hoofddoek in het provinciehuis van Noord Holland – als dit nog bestaat – rondlopen.

De vraag blijft waarom we aan de ene kant met de grootste vanzelfsprekendheid claimen dat culturele diversiteit de zuurstof van de maatschappij is, terwijl een synoniem hiervan zoals ‘de multiculturele samenleving’ zo veel weerstand oproept. Dit komt volgens filosoof Bart van Leeuwen doordat we het nadrukkelijk over wederzijdse erkenning hebben, maar niet over wederzijdse waardering. Het erkennen van de ander zegt iets over jezelf; het waarderen van de ander zegt iets over de ander. Voor dit laatste is iets meer (zelf)vertrouwen nodig, en dat is er blijkbaar nog niet.

Het uitzendbureau zegt kortom tegen Leila: “Prima dat je een hoofddoek draagt, maar zolang jij niet op ons en onze klanten lijkt, hebben wij niets met jou te maken”. Het theorema van Charles Taylor over etnocentrisme geldt onverminderd en die luidt: `Als de Zoeloes een Tolstoi voortbrengen, zullen we hem vast lezen.’ Tot die tijd zullen de Zoeloes vooral heel anders zijn.

© de Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.