de Moslimkrant
windt er geen hoofddoekjes om

Kosmopolitisme van onderop

Ik heb een Chinese buurman. Wat moppentapper Gordon van Chinezen vindt, kan hem niets schelen. Hij is kunstverzamelaar, grootmeester in Chinese gevechtkunst en investeerder in de Europese filmindustrie. Zijn blik richt zich op een bredere horizon dan het amusementsperspectief van de Nederlandse massamedia. Hij is een imperium aan het bouwen. Niet alleen materieel maar ook helend en spiritueel. Zoals bij alle andere oude culturen zijn sport, geneeskunde en mystiek ook in China onderling verbonden. Het wordt generatie op generatie overgedragen aan een selecte groep wijzen. Hij stamt af van zo’n traditie. Hij vervult zijn rol nu, aangepast aan deze tijd en taal, hier in Nederland. De kern van zijn traditie heeft woeste oorlogen, hongersnoden en epidemieën overleeft. Hiermee vergeleken zijn Gordon en RTL 4 maar sporen in het zand.

Ik heb ook even de stemming gepeild onder zijn Hollandse leerlingen. Die lusten Gordon rauw. Nou nee, dat klopt niet helemaal. Ze lusten Gordon eigenlijk helemaal niet. Ze vinden dat hij de rijke cultuur die hun dagelijks voedt en inspireert, belachelijk maakt. Het is een verontwaardiging van binnenuit. Het gaat niet om ‘zielige Chinezen’, maar om een stuk van hun eigen identiteit dat is geraakt. Ik begrijp dat gevoel van verontwaardiging wel. Als je jarenlang in de leer bent bij een Chinese meester, word je zelf ook een beetje Chinees.

Een steeds groter deel van de Nederlandse identiteit raakt verweven met de rest van de aardbol. Wie tot gisteren ‘de vreemde ander’ was, is nu je buurman, je schoonzoon of schoondochter, je collega of zelfs een spirituele leermeester van Nederlanders geworden. De wereld dringt zich diep door in de Hollandse identiteitsvezels. Dat is nu kosmopolitisme van onderop.

Dat is een heel ander kosmopolitisme dan het abstracte vage gepraat van intellectuelen. Dit is van vlees en bloed. Als Anouk zich publiekelijk uitspreekt tegen het voorzetten van de Zwarte Piet traditie in de huidige vorm dan is dat geen intellectuele geste. De vaders van haar eigen kinderen zijn ‘black is beautiful’.

Het is de opkomst van dit geaarde kosmopolitisme dat deze dagen veel stof doet opwaaien. Gordon en dergelijke hofnarren van de massamedia zijn van alle tijden. Zwarte Piet is ook niet van gisteren. Maar de oude clichés over ‘de vreemdeling’ die tot gisteren het gedeelde wij-gevoel van Nederland versterkten, zaaien vandaag verdeeldheid. Het kosmopolitisme is van onderop aan het groeien en daagt de oude gedeelde idiomen van de samenleving uit. Het eist een andere culturele grammatica voor de samenleving.

Dat roept veel verzet op. Degenen die nog nauwelijks zijn vergiftigd met het kosmopolitisme voelen zich bedreigd. Ontdaan van hun thuishonk, hun tradities en gewoontes. Natuurlijk zit er ook een kleine groep hardcore hate-mail hobbyisten tussen. Maar het verzet is groter en oprechter dan de ‘het waait weer over’ optimisten willen zien. De dames achter de toonbank van mijn bakker die in koor roepen dat ze toch echt hopen dat dit niet het laatste Sinterklaas jaar is, zijn even oprecht in hun zorgen als Anouk in haar dappere verzet en de Hollandse leerlingen van Chinese meester in hun verontwaardiging.

De grachtengordel intellectuelen die dit alles met een minachtende blik en schouderophalend aanzien, hebben niets begrepen van de kracht van alledaagse symboliek. En ook niets van de spannende maar ook conflictueuze krachten waar een samenleving op het kruispunt van kosmopolitisme mee te maken krijgt.

Ps. Dat alles gezegd hebbende; toch- en vooral Viva Anouk! Wat een leeuwin, haar moed om Nederland te confronteren met veranderde tijden is een lichtend voorbeeld voor politiek Den Haag en voor al die intellectuelen.

© de Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.