de Moslimkrant
windt er geen hoofddoekjes om

Religie: opium voor het volk

Onlangs was ik in het Midden Oosten, in Jordanië welteverstaan. Het viel me op dat er meer volledig gesluierde vrouwen en baardmannen dan ooit rondliepen. Was er een diepere behoefte aan religie door de situatie in Syrië, vroeg ik me af. Niets is minder waar. Uit gesprekken met vrienden en orthodox (geworden) familieleden blijkt dat religie een vlucht is geworden. 

Een oudere orthodoxe moslima in een welgestelde wijk van Amman vertelde: “Mijn schoondochter had het lef om zonder hoofddoek te lopen, nu draagt ze er gelukkig één. Moge Allah jou en jouw vrouw ook de wijsheid schenken om naar de regels van de Islam te leven. Het geeft je zoveel rust. ”Welke rust kon zij mij niet uitleggen. Haar man schoof aan en lichtte met klem toe: het gebed, de hoofddoek en de zakaat behoren de allerbelangrijkste zaken in het leven van een moslim te zijn. “Al het andere doet er niet toe”, zei hij streng.

Ben je een goede moslim als je het gebed verricht, je haren bedekt en zo nu en dan een tientje aan de armen geeft? Zo simpel lijkt me deze religie niet als ik dit zo mag stellen als niet-praktiserende moslim. Ik bekeek kritisch de Jordaanse rijkere middenklasse waarin ik me begaf, waarvan de meesten een academische opleiding hebben. Wat doen zij eigenlijk voor hun medemens? Hoe vaak stropen zij de mouwen op om de enorme stroom vluchtelingen uit Syrië te helpen? Het antwoord: bijna niets, bijna nooit. Iedereen is vooral met zichzelf bezig om op geheel individuele wijze een goede -ahum- moslim te zijn.

Drugsverslaafden
De strenge moslims in Jordanië lijken nog het meest op drugsverslaafden. Ze willen maar één ding: religie. En ze zijn onverzadigbaar: meer, meer religie. Iedere vezel in hun lijf straalt dat uit. Trots paraderen ze door de hypermoderne winkelcentra van Amman met de gebedsbulten op de voorhoofden en de koran in de hand. Mijn walging kan ik nauwelijks onderdrukken als ik hen zo zie lopen.

Volgens Freud heeft de religieuze ervaring veel weg van een dwangneurose en is het in essentie een zelfopgelegde psychose, een waanidee waar men zich collectief aan overgeeft. Het is moeilijk om daar uit te komen, omdat het leven zonder religie niet draaglijk is. De mens keert zich volgens de beroemde wetenschapper af van de onbevredigende realiteit. Freud beschrijft daarom in zijn werk De toekomst van een illusie dat religie de mens illusies en verfijnde fantasieën geeft om in te geloven en mee door het leven te gaan. Hij schrijft ook dat de mens kan ontsnappen aan de religieuze doctrine en een dergelijke compulsieve neurose kan ontgroeien. Laat ik dat hopen voor de mensen van het Midden Oosten.

Vooralsnog ben ik het roerend eens met Marx’ welbekende uitspraak: ‘religie is de opium van het volk’. De orthodoxe moslims in Amman zijn alleen bezig hun eigen religieuze honger te stillen. Dat een vluchteling uit Syrië om hulp vraagt, boeit weinigen. Dat Palestina geheel uit zionistische nederzettingen bestaat, maakt ook geen indruk.

Als een junk focussen de orthodoxen alleen op hun dagelijkse drugs: hun gebed en hun plek in het paradijs. Freud stelde al: het echte leven is niet te harden. Maar het leven negeren en ontvluchten is geen optie. Wat mij betreft, kicken ze massaal af in het Midden Oosten.

© de Moslimkrant.nl, alle rechten voorbehouden.